KICHIK YOSHDAGI OʻQUVCHILARNING JISMONIY MASHQLARGA ADAPTATSIYALANISH JARAYONINING BOSHLANISHI
Annotatsiya
Ushbu maqolada kichik yoshdagi oʻquvchilarning jismoniy mashqlarga adaptatsiyalanish jarayonining boshlanish bosqichi pedagogik-psixologik va fiziologik nuqtai nazardan tahlil etiladi. Kirishda maktab oʻquvchilarida jismoniy mashg'ulotlarni tizimli tashkil etishning dolzarbligi, adaptatsiya mexanizmlarining oʻrganilishi nafaqat sog'lom turmush tarzini shakllantirish, balki harakat ko'nikmalari va oʻqishga tayyorgarlikning yaxshilanishi bilan bog'liqligi asoslanadi. Metodlar boʻlimida 2004-2024 yillar oralig'idagi nufuzli manbalar boʻyicha yo'naltirilgan adabiyot sharhi, jismoniy tarbiya oʻqituvchilari bilan ekspert suhbatlari va 6–10 yoshdagi oʻquvchilarga moslashtirilgan dars ssenariylari asosidagi amaliy kuzatuv tasvirlanadi. Natijalarda adaptatsiyaning dastlabki uch bosqichi (tayyorlov uyg'onishi, idrok-harakat bogʻlanishining shakllanishi, barqarorlashuv) tavsiflanib, markaziy asab tizimi asosidagi tezkor oʻzgarishlar, yengil-oʻrtacha yuklamalarda yurak-qon tomir javoblarining moslashishi, koordinatsiya va texnika sifatlarining dastlabki koʻrsatkichlari bayon etiladi. Muhokamada yoshga xos morfo-funksional xususiyatlar (oʻsish, maturatsiya, “windows of trainability”), oʻyin va koʻp komponentli mashg'ulotlarning ustunligi, FITT tamoyili boʻyicha bosqichma-bosqich yuklama, shuningdek xavfsizlik va shikastlanishning oldini olish choralariga e'tibor qaratiladi. Xulosa sifatida oʻqituvchi va murabbiylar uchun bosqichli metodik tavsiyalar, oʻquv dasturiga integratsiyalashuv yoʻllari hamda kelgusidagi tadqiqotlar uchun yoʻnalishlar ko'rsatiladi. Maqola davomida nazariy manbalar cheklangan iqtiboslar bilan tahlil qilinib, ijtimoiy-psixologik muhit va ota-ona hamda sinfiy omillarning motivatsion roli ham yoritiladi.
Kalit so'zlar
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Алеева Ю. В., Попова Н. В. Педагогические условия формирования мотивации студентов к занятию физической культурой //Мир науки, культуры, образования. – 2015. – №. 2 (51). – С. 7-10.2. Головинова И.Ю. Элективные дисциплины по физической культуре и спорту как мотивационно-ценностный компонент на занятиях студентов в вузе. Проблемы современного педагогического образования. – 2017. – № 55-4. – С. 156-163.3. Никитина Л.М. Организация работы студенческого спортивного сектора. Устойчивое развитие: наука и практика. – 2020. – №. S2. – С. 264-268.4. Перфилова Т.В., Путилина В.Ю., Шилова М.В. Спортивные соревнования как метод активизации занятий физической культурой и спортом студенческой молодежи // Устойчивое развитие: наука и практика. – 2020. – №. S2. – С. 277-284.5. Розраенко А.А. Система студенческих спортивных соревнований // Устойчивое развитие: наука и практика. – 2019. – №. S. – С. 187-192.6. Selye, H. The Stress of Life. New York: McGraw-Hill, 1956. 324.7. Rowland, T. W. Children's Exercise Physiology. 2nd ed. Champaign, IL: Human Kinetics, 2005. 312.8. Gallahue, D. L.; Ozmun, J. C.; Goodway, J. D. Understanding Motor Development: Infants, Children, Adolescents, Adults. 7th ed. New York: McGraw-Hill, 2012. 480.9. Bompa, T. O.; Buzzichelli, C. Periodization: Theory and Methodology of Training. 6th ed. Champaign, IL: Human Kinetics, 2019. 424.10. World Health Organization (WHO). WHO Guidelines on Physical Activity and Sedentary Behaviour. Geneva: World Health Organization, 2020. 104.
Iqtibos keltirish uchun
Abdullayev Farhod Dilshodbekovich. (2026). KICHIK YOSHDAGI OʻQUVCHILARNING JISMONIY MASHQLARGA ADAPTATSIYALANISH JARAYONINING BOSHLANISHI. ADPI Ilmiy xabarnomasi. URL: https://eduservis.uz/article/115329003