Pedagogika
28.10.2026

VIRTUAL LABORATORIYALAR ASOSIDA ILMIY-TADQIQOT KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISH JARAYONINING METODIK JIHATLARI

Djurayeva Feruzaxon AbdumuxtorovnaAndijon davlat texnika instituti

Annotatsiya

Maqolada oliy ta’lim muassasalari talabalarining ilmiy-tadqiqot kompetensiyasini virtual laboratoriyalar asosida rivojlantirish jarayonining metodik jihatlari yoritilgan. Ilmiy-tadqiqot kompetensiyasining motivatsion-qadriyatli, kognitiv, faoliyatli va refleksiv komponentlari ajratilib, ularning har biri uchun virtual laboratoriya muhitida shakllantiriladigan ko‘nikmalar aniqlangan. Tadqiqiy ta’limning besh bosqichli sikli (orientatsiya, konseptualizatsiya, tadqiq etish, xulosa, muhokama) asosida «tadqiqiy virtual laboratoriya» metodik modeli taklif qilingan. Model topshiriqlarning uch darajali tizimi (namunaviy, qisman izlanuvchan, mustaqil tadqiqot), baholash mezonlari va diagnostika vositalarini o‘z ichiga oladi. Pedagogik tajriba-sinov dizayni, kompetensiya darajasini o‘lchash metodikasi va natijalarni statistik qayta ishlash tartibi bayon etilgan. Virtual laboratoriyalar real tajriba o‘rnini bosmasligi, balki u bilan aralash (gibrid) shaklda qo‘llanganda eng yuqori samara berishi asoslangan.

Kalit so'zlar

virtual laboratoriyailmiy-tadqiqot kompetensiyasitadqiqiy ta’limmetodik modelgipotezatajribaraqamli ta’limoliy ta’lim.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Dzhurayeva, F. (2024). USE OF INFORMATION COMMUNICATION TECHNOLOGIES IN THE EDUCATIONAL PROCESS. Science and innovation, 3(B2), 508-512.

2. Dzhurayeva, F. (2023). PURPOSE OF USING ELECTRONIC EDUCATIONAL LITERATURE IN EDUCATIONAL INSTITUTIONS. Science and innovation, 2(B11), 312-315.

3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktyabrdagi «O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida»gi PF-5847-son Farmoni. – https://lex.uz/docs/4545884.

4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi «2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida»gi PF-60-son Farmoni.

5. de Jong T., Linn M. C., Zacharia Z. C. Physical and virtual laboratories in science and engineering education // Science. – 2013. – Vol. 340, No. 6130. – P. 305–308. DOI: 10.1126/science.1230579

6. Potkonjak V., Gardner M., Callaghan V., Mattila P., Guetl C., Petrović V. M., Jovanović K. Virtual laboratories for education in science, technology, and engineering: A review // Computers & Education. – 2016. – Vol.

95. – P. 309–327. DOI: 10.1016/j.compedu.2016.02.002

7. Brinson J. R. Learning outcome achievement in non-traditional (virtual and remote) versus traditional (hands-on) laboratories: A review of the empirical research // Computers & Education. – 2015. – Vol.

87. – P. 218–237. DOI: 10.1016/j.compedu.2015.07.003

8. Li J., Liang W. Effectiveness of virtual laboratory in engineering education: A meta-analysis // PLOS ONE. – 2024. – Vol. 19, No.

12. – e0316269. DOI: 10.1371/journal.pone.0316269

9. Bonde M. T., Makransky G., Wandall J., Larsen M. V., Morsing M., Jarmer H., Sommer M. O. A. Improving biotech education through gamified laboratory simulations // Nature Biotechnology. – 2014. – Vol. 32, No.

7. – P. 694–697. DOI: 10.1038/nbt.2955

10. Makransky G., Terkildsen T. S., Mayer R. E. Adding immersive virtual reality to a science lab simulation causes more presence but less learning // Learning and Instruction. – 2019. – Vol.

60. – P. 225–236. DOI: 10.1016/j.learninstruc.2017.12.007

11. Pedaste M., Mäeots M., Siiman L. A., de Jong T., van Riesen S. A. N., Kamp E. T., Manoli C. C., Zacharia Z. C., Tsourlidaki E. Phases of inquiry-based learning: Definitions and the inquiry cycle // Educational Research Review. – 2015. – Vol.

14. – P. 47–61. DOI: 10.1016/j.edurev.2015.02.003

Iqtibos keltirish uchun

Djurayeva Feruzaxon Abdumuxtorovna. (2026). VIRTUAL LABORATORIYALAR ASOSIDA ILMIY-TADQIQOT KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISH JARAYONINING METODIK JIHATLARI. ADPI Ilmiy xabarnomasi. URL: https://eduservis.uz/article/141228001

Maqolani o'qish

Identifikatorlar (DOI)

Nashr ma'lumotlari

Jurnal:ADPI Ilmiy xabarnomasi
Nashr:6-son
Holati:Nashr etildi
Kategoriya:Pedagogika