Pedagogika
12.09.2026

Ma’naviy-ma’rifiy faoliyat asosida alohida ehtiyojli talabalar ijtimoiy faolligini rivojlantirishning innovatsion pedagogik mexanizmlari

Sarvinoz NorbutayevaFarDTU, tyutor

Annotatsiya

Mazkur maqolada oliy ta'lim muassasalarida ma'naviy-ma'rifiy faoliyat asosida alohida ehtiyojli talabalar ijtimoiy faolligini rivojlantirishning innovatsion pedagogik mexanizmlari tadqiq etilgan. Tadqiqotda tizimli yondashuv, pedagogik modellashtirish, qiyosiy tahlil va konseptual sintez metodlaridan foydalanildi. Natijada motivatsion-qadriyat, inklyuziv kommunikativ, faol ishtirok, raqamli pedagogik qo'llab-quvvatlash, individual pedagogik yordam hamda monitoring-refleksiya komponentlarini o'z ichiga olgan integratsiyalashgan pedagogik model ishlab chiqildi. Model ma'naviy-ma'rifiy faoliyatni inklyuziv ta'lim tamoyillari bilan uyg'unlashtirish orqali alohida ehtiyojli talabalarning kommunikativ kompetensiyasi, ijtimoiy moslashuvi, fuqarolik mas'uliyati va jamiyat hayotidagi faol ishtirokini rivojlantirishga xizmat qiladi. Tadqiqot natijalari oliy ta'lim muassasalarida inklyuziv muhitni takomillashtirish, ma'naviy-ma'rifiy ishlarni zamonaviy pedagogik texnologiyalar bilan integratsiyalash hamda ijtimoiy faollikni rivojlantirishga qaratilgan metodik tavsiyalar ishlab chiqishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.

Kalit so'zlar

alohida ehtiyojli talabalarinklyuziv ta'limma'naviy-ma'rifiy faoliyatijtimoiy faollikpedagogik mexanizmintegratsiyalashgan modelmentorlikpeer supportraqamli pedagogika.

Foydalanilgan adabiyotlar

[1] UNESCO. (2023). Global Education Monitoring Report 2023: Technology in Education. Paris: UNESCO. [2] OECD. (2023). Education at a Glance 2023: OECD Indicators. Paris: OECD Publishing. [3] O‘zbekiston Respublikasining "Ta’lim to‘g‘risida"gi Qonuni. O‘RQ–637-son, 23-sentabr 2020-yil. [4] O‘zbekiston Respublikasining "Nogironligi bo‘lgan shaxslarning huquqlari to‘g‘risida"gi Qonuni. O‘RQ–641-son, 15-oktabr 2020-yil. [5] O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. 2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida. PF–60-son Farmon, 28-yanvar 2022-yil. [6] O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalarga ta’lim-tarbiya berish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida. PQ–4860-son Qaror, 13-oktabr 2020-yil. [7] Ainscow, M. (2020). Promoting Inclusion and Equity in Education: Lessons from International Experiences. Cambridge University Press. [8] Booth, T., & Ainscow, M. (2022). The Index for Inclusion: Developing Learning and Participation in Schools (4th ed.). Centre for Studies on Inclusive Education. [9] Mitchell, D. (2020). What Really Works in Special and Inclusive Education (3rd ed.). Routledge. [10] Florian, L., & Beaton, M. (2021). Inclusive pedagogy in higher education: Future directions. International Journal of Inclusive Education, 25(8), 870–885. [11] World Health Organization. (2022). Global Report on Health Equity for Persons with Disabilities. Geneva: WHO. [12] UNICEF. (2021). Seen, Counted, Included: Using Data to Shed Light on the Well-being of Children with Disabilities. New York: UNICEF. [13] García, P., & Torres, M. (2022). Mentoring programs as a tool for social inclusion in higher education. Journal of Inclusive Education, 18(4), 312–327. [14] Sulaiman, N., Abdullah, M., & Rahman, H. (2024). Peer support strategies in inclusive higher education: A systematic review. Education Sciences, 14(3), 215–231. [15] Zhang, Y., Li, X., & Chen, H. (2025). Digital technologies for inclusive higher education: Challenges and opportunities. Education and Information Technologies, 30(1), 455–478. [16] Khasanova, G., & Rakhimov, A. (2023). Inclusive education and social adaptation of students with disabilities in higher education. International Journal of Education and Practice, 11(2), 145–156. [17] Egamberdiyeva, N. (2020). Tarbiya nazariyasi. Toshkent: Fan. [18] Mavlonova, R., va boshqalar. (2021). Pedagogika. Toshkent: O‘qituvchi. [19] Xoliqov, P. (2022). Inklyuziv pedagogika. Toshkent: Innovatsion rivojlanish nashriyoti. [20] Yuldashev, U., & Karimov, B. (2024). Oliy ta’lim muassasalarida inklyuziv ta’limni rivojlantirishning pedagogik asoslari. Pedagogik mahorat, 3, 42–49.

Iqtibos keltirish uchun

Sarvinoz Norbutayeva. (2026). Ma’naviy-ma’rifiy faoliyat asosida alohida ehtiyojli talabalar ijtimoiy faolligini rivojlantirishning innovatsion pedagogik mexanizmlari. ADPI Ilmiy xabarnomasi. URL: https://eduservis.uz/article/158143001

Maqolani o'qish

Identifikatorlar (DOI)

Nashr ma'lumotlari

Jurnal:ADPI Ilmiy xabarnomasi
Nashr:6-son
Holati:Nashr etildi
Kategoriya:Pedagogika