Cheklangan hisoblash quvvatiga ega qurilmalarda yengil vaznli kriptografiyani joriy etish
Annotatsiya
Narsalar interneti (IoT), o‘rnatilgan tizimlar va simsiz sensor tarmoqlarining tez sur’atlar bilan rivojlanishi maxfiy ma’lumotlarni qayta ishlaydigan va uzatadigan qurilmalar sonining ko‘payishiga olib keldi. Narsalar interneti qurilmalari ko‘pincha cheklangan hisoblash imkoniyatlari, kichik xotira hajmi va quvvat iste’moliga nisbatan qat’iy talablar bilan tavsiflanadi. Ushbu cheklovlar an’anaviy kriptografik mexanizmlarni qo‘llashni murakkablashtiradi va maxsus xavfsizlik yechimlarini ishlab chiqishni talab etadi [1]. Bunday sharoitda minimal resurslar bilan zarur xavfsizlik darajasini ta’minlaydigan yengil vaznli kriptografiya ayniqsa dolzarb hisoblanadi. Maqolada hisoblash quvvati cheklangan qurilmalarda yengil vaznli kriptografiyani joriy etish xususiyatlari tahlil qilinadi, mavjud algoritmlar, ularning afzalliklari va kamchiliklari ko‘rib chiqiladi, shuningdek, IoT-qurilmalar uchun yechimlarni tanlash bo‘yicha tavsiyalar beriladi.
Kalit so'zlar
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Stankovic J. A. Research Directions for the Internet of Things. IEEE Internet of Things Journal. 2014. Vol. 1, No.
1. P. 3–9. DOI: 10.1109/JIOT.2014.2312291.
2. Beaulieu R., Shors D., Smith J. et al. The SIMON and SPECK Families of Lightweight Block Ciphers. Cryptology ePrint Archive, Report 2013/404, 2013. URL: https://eprint.iacr.org/2013/404
3. Bogdanov A., Knudsen L. R., Leander G., Paar C., Poschmann A., Robshaw M., Seurin Y., Vikkelsoe C. PRESENT: An Ultra-Lightweight Block Cipher. In: Cryptographic Hardware and Embedded Systems – CHES 2007. Lecture Notes in Computer Science, vol. 4727. Springer, 2007. P. 450–466. DOI: 10.1007/978-3-540-74735-2_31
4. National Institute of Standards and Technology. Ascon-Based Lightweight Cryptography Standards for Constrained Devices. NIST Special Publication 800-232. Gaithersburg: NIST, 2025.
Iqtibos keltirish uchun
Ortikov Murodjon. (2026). Cheklangan hisoblash quvvatiga ega qurilmalarda yengil vaznli kriptografiyani joriy etish. ADPI Ilmiy xabarnomasi. URL: https://eduservis.uz/article/190701001