Ijtimoiy-Gumanitar fanlar
11.04.2026

DUNYO VA O'ZBEKISTONDA HAYVONLAR HUQUQLARI: HUQUQIY, AXLOQIY VA DINIY JIHATLAR

Аскаров Шакирджан МахмудовичТашкентский филиал РХТУ им. Менделеева Д.И

Annotatsiya

Ushbu maqolada hayvonot dunyosini muhofaza qilishning huquqiy, axloqiy va diniy jihatlari kompleks tarzda ko'rib chiqiladi. Hayvonlarni muhofaza qilish sohasidagi xalqaro tendensiyalar, shuningdek O'zbekiston Respublikasining hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish bo'yicha amaldagi qonunchilik tahlil qilinadi. Hayvonlarga nisbatan mulkiy huquq kontseptsiyasi, shafqatsiz muomalaga oid jinoiy javobgarlik mexanizmlari va jahon dinlarining — buddizm, xristianlik va islomning — hayvonlarga insoniy munosabat shakllanishidagi roli o'rganiladi. Hayvon dunyosiga huquqiy va axloqiy munosabatning tarixiy evolyutsiyasi ko'rib chiqiladi. Insonning axloqiy mas'uliyati — yuridik huquq subyekti sifatida huquqiy sub'yektlikdan mahrum tirik mavjudotlarni himoya qila oladigan yagona shaxs ekanligiga doir tezis asoslanadi.

Kalit so'zlar

Kalit so'zlar: hayvonlar huquqlarimulkiy huquqO'zbekistonhayvonot dunyosini muhofaza qilishhayvonlarga shafqatsiz muomalaxolislikaxloqjahon dinlaritarixiy evolyutsiyahuquqiy sub'yektlik.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. МСОП (IUCN). Красный список угрожаемых видов. — Режим доступа: https://www.iucnredlist.org (дата обращения: 10.03.2025).

2. Ожегов С.И., Шведова Н.Ю. Толковый словарь русского языка. — М.: ИТИ Технологии, 2008. — 944 с.

3. Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora (CITES), 1973. — URL: https://cites.org (accessed: 10.03.2025).

4. Convention on Biological Diversity, 1992. — URL: https://www.cbd.int (accessed: 10.03.2025).

5. European Convention for the Protection of Pet Animals. — Strasbourg: Council of Europe, 1987.

6. Treaty of Lisbon Amending the Treaty on European Union and the Treaty Establishing the European Community, 2007 // Official Journal of the European Union. — 2007. — C 306.

7. Singer P. Animal Liberation. — New York: HarperCollins, 1975 (revised ed. 2009). — 324 p.

8. Regan T. The Case for Animal Rights. — Berkeley: University of California Press, 1983. — 425 p.

9. Grundgesetz für die Bundesrepublik Deutschland. Art. 20a (Staatsziel Tierschutz) // BGBl. I. — 2002. — S. 2862.

10. Суханов Е.А. Вещное право: научно-познавательный очерк. — М.: Статут, 2017. — 560 с.

11. Гражданское право: учебник: в 3 т. Т. 1 / под ред. А.П. Сергеева, Ю.К. Толстого. — М.: ТК Велби, 2005. — 776 с.

12. Закон Республики Узбекистан «Об охране и использовании животного мира» от 19 сентября 2016 г. № ЗРУ-408 // Национальная база данных законодательства Республики Узбекистан. — Режим доступа: https://lex.uz (дата обращения: 10.03.2025).

13. Уголовный кодекс Республики Узбекистан. Статья 202-1 «Жестокое обращение с животными» (введена Законом РУз от 14.09.2021 г. № ЗРУ-714) // Национальная база данных законодательства РУз. — Режим доступа: https://lex.uz (дата обращения: 10.03.2025).

14. Всеобщая декларация прав человека: принята резолюцией 217 А (III) Генеральной Ассамблеи ООН от 10 декабря 1948 г. — ООН, 1948.

15. Тургенев И.С. Муму // Тургенев И.С. Собрание сочинений: в 12 т. Т.

4. — М.: ГИХЛ, 1954. — С. 131–166.

16. Лермонтов М.Ю. Герой нашего времени. — М.: Типография Ильи Глазунова, 1840. — 185 с.

17. Троепольский Г.Н. Белый Бим Чёрное ухо. — М.: Советский писатель, 1972. — 271 с.

18. Yoshida K. Hachiko: The Story of a Loyal Dog. — Tokyo: Akita Prefectural Museum, 1987.

19. London J. White Fang. — New York: Macmillan, 1906. — 327 p.

20. Chapple C.K. Nonviolence to Animals, Earth, and Self in Asian Traditions. — Albany: SUNY Press, 1993. — 191 p.

21. Библия. Книга Бытия 1:28; Притчи 12:10; Второзаконие 22:6; 25:4. — Синодальный перевод. — М.: Российское Библейское общество, 2019.

22. О кротком и жалостливом обращении с животными: брошюра Московского общества любителей духовного просвещения. — М., 1912.

23. Коран / пер. и коммент. И.Ю. Крачковского. — М.: Наука, 1986.

24. Masri B.A. Animal Welfare in Islam. — Markfield: The Islamic Foundation, 2007. — 156 p. Сведения об авторе: Аскаров Шакирджан Махмудович — преподаватель Ташкентского филиала РХТУ им. Д.И. Менделеева, г. Ташкент, Республика Узбекистан. Для цитирования: Аскаров Ш.М. Права животных в мире и в Узбекистане: правовые, нравственные и религиозные аспекты // [Название журнала]. — 2025. — № [номер]. — С. [страницы].

Iqtibos keltirish uchun

Аскаров Шакирджан Махмудович. (2026). DUNYO VA O'ZBEKISTONDA HAYVONLAR HUQUQLARI: HUQUQIY, AXLOQIY VA DINIY JIHATLAR. ADPI Ilmiy xabarnomasi. URL: https://eduservis.uz/article/194031001

Maqolani o'qish

Identifikatorlar (DOI)

Nashr ma'lumotlari

Jurnal:ADPI Ilmiy xabarnomasi
Nashr:3-son
Holati:Nashr etildi
Kategoriya:Ijtimoiy-Gumanitar fanlar