Aniq va Tabiiy fanlar
12.10.2026

EKONOMETRIKANI O‘QITISHDA TALABALARNING KREATIV FIKRLASH KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY-METODIK ASOSLARI

A.A.Zaparov - professorAndijon davlat universiteti
M.D.Samatova – mustaqil izlanuvchi.Andijon davlat universiteti

Annotatsiya

Annotatsiya. Maqolada ekonometrikani o‘qitishda talabalarning kreativ fikrlash kompetentligini rivojlantirishning nazariy-metodik asoslari tahlil qilinadi. Maqsad kreativ fikrlashning fan mazmuniga mos talqinini ishlab chiqish, mavjud o‘qitish yondashuvlarini qiyoslash va generativ sun’iy intellektdan foydalanishning pedagogik shartlarini aniqlashtirishdan iborat. Metod sifatida maqsadli tanlangan ilmiy maqolalar, ikki dissertatsiya avtoreferati va institutsional manbalar asosida integrativ narrativ tahlil, tushunchalarni farqlash hamda konseptual modellashtirish qo‘llanildi. Tahlil natijasida kompetentlikning to‘rt komponentli ishchi tuzilmasi, ekonometrik vazifalar bilan kreativ faoliyat o‘rtasidagi muvofiqlik va SI yordamini boshqarish ketma-ketligi taklif etildi. Ekonometrik to‘g‘rilik, kreativlik va SI bilan ishlash sifati alohida baholash yo‘nalishlari sifatida ajratildi. Asosiy metodik xulosa shuki, SI bilan tayyorlangan mahsulot sifati talabaning mustaqil kompetentligiga tenglashtirilmasligi kerak. Maqolada yangi pedagogik tajriba o‘tkazilmagan; model, rubrika va topshiriq namunalari empirik tasdiqlangan natija emas, keyingi sinov uchun taklif hisoblanadi.

Kalit so'zlar

Kalit so‘zlar: ekonometrika ta’limikreativ fikrlashkompetentlikgenerativ sun’iy intellektmuammoli topshiriqverifikatsiyamustaqil transferpedagogik diagnostika.

Foydalanilgan adabiyotlar

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Runco, M. A., & Jaeger, G. J. (2012). The standard definition of creativity. Creativity Research Journal, 24(1), 92–96. https://doi.org/10.1080/10400419.2012.650092

2. OECD. (2023). PISA 2022 Assessment and Analytical Framework. “PISA 2022 Creative Thinking Framework” bo‘limi. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/dfe0bf9c-en

3. Angrist, J. D., & Pischke, J.-S. (2017). Undergraduate econometrics instruction: Through our classes, darkly. Journal of Economic Perspectives, 31(2), 125–144. https://doi.org/10.1257/jep.31.2.125

4. Бурханова, Ю. Н. (2015). Методика обучения математической статистике и эконометрике будущих бакалавров экономических направлений с использованием системы Mathematica. Автореферат диссертации кандидата педагогических наук, 13.00.02. Елабуга. 26 с. Universitet nusxasi: https://yspu.org/images/8/8c/Автореферат_диссертации_БурхановойЮН.pdf

5. McKee, D., & Orlov, G. (2021). Using invention activities to teach econometrics. Journal of Economics Teaching, 5(3), 64–82. https://doi.org/10.58311/jeconteach/0db52f4cfd821dbcc713e9671bed129ce2d92030

6. Abduraimova, S. K. qizi. (2026). Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining kreativlik qobiliyatini innovatsion yondashuv asosida rivojlantirish. Pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati, 13.00.01. Toshkent. 55 b. https://lib.bimm.uz/items/14250

7. Miao, F., & Holmes, W. (2023). Guidance for generative AI in education and research. UNESCO. https://doi.org/10.54675/EWZM9535

8. Kasneci, E., et al. (2023). ChatGPT for good? On opportunities and challenges of large language models for education. Learning and Individual Differences, 103, 102274. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2023.102274

9. Urban, M., Děchtěrenko, F., Lukavský, J., Hrabalová, V., Svacha, F., Brom, C., & Urban, K. (2024). ChatGPT improves creative problem-solving performance in university students: An experimental study. Computers & Education, 215, 105031. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2024.105031

10. Doshi, A. R., & Hauser, O. P. (2024). Generative AI enhances individual creativity but reduces the collective diversity of novel content. Science Advances, 10(28), eadn5290. https://doi.org/10.1126/sciadv.adn5290

11. Toma, R. B., & Yánez-Pérez, I. (2024). Effects of ChatGPT use on undergraduate students’ creativity: A threat to creative thinking? Discover Artificial Intelligence, 4,

74. https://doi.org/10.1007/s44163-024-00172-x

12. Bastani, H., Bastani, O., Sungu, A., Ge, H., Kabakcı, Ö., & Mariman, R. (2025). Generative AI without guardrails can harm learning: Evidence from high school mathematics. PNAS, 122(26), e2422633122. https://doi.org/10.1073/pnas.2422633122

13. Hyndman, R. J., & Athanasopoulos, G. (2021). Forecasting: Principles and practice (3rd ed.). OTexts. 5.10-bo‘lim: Time series cross-validation. https://otexts.com/fpp3/tscv.html

14. Wood, D., Bruner, J. S., & Ross, G. (1976). The role of tutoring in problem solving. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 17(2), 89–100. https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.1976.tb00381.x Elektron manbalar tekshirilgan sana: 2026-yil 9-oktabr. [4] va [6] bo‘yicha avtoreferatlar ishlatildi; to‘liq dissertatsiyalar tahlil qilingan deb ko‘rsatilmagan.

Iqtibos keltirish uchun

A.A.Zaparov - professor, M.D.Samatova – mustaqil izlanuvchi.. (2026). EKONOMETRIKANI O‘QITISHDA TALABALARNING KREATIV FIKRLASH KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY-METODIK ASOSLARI. ADPI Ilmiy xabarnomasi. URL: https://eduservis.uz/article/194590001

Maqolani o'qish

Identifikatorlar (DOI)

Nashr ma'lumotlari

Jurnal:ADPI Ilmiy xabarnomasi
Nashr:6-son
Holati:Nashr etildi
Kategoriya:Aniq va Tabiiy fanlar